Kỹ thuật cule, retro, ép phê trong bida là bộ ba kỹ năng nền tảng mà bất kỳ cơ thủ nào cũng phải nằm lòng, từ tay mơ mới cầm cơ cho đến các pro player như Trần Quyết Chiến. Nắm vững được cách điều bi chủ, tạo ra những đường bi cong “ảo diệu” hay những cú kéo giật ngược đầy bất ngờ không chỉ giúp bạn giải quyết thế bi khó mà còn là chìa khóa để kiểm soát hoàn toàn ván đấu, tạo ra một seri điểm ấn tượng và khẳng định đẳng cấp trên bàn bida.
Nắm vững bộ ba “thần thánh”: Cule – Retro – Ép phê
Đây không phải là những thuật ngữ cao siêu, mà là ngôn ngữ hàng ngày trên mọi bàn bida, từ bida phăng (libre) cho đến bida lỗ (pool). Hiểu sai hoặc thực hiện không tới một trong ba kỹ thuật này cũng giống như đá bóng mà chỉ biết sút bằng mu chính diện, cực kỳ hạn chế.
Cule (Trô): Khi cần “né” và “dẫn” bi
Cule, hay anh em hay gọi là trô, là kỹ thuật đánh vào phần trên của tâm bi chủ. Mục đích là để sau khi va chạm với bi mục tiêu, bi chủ sẽ tiếp tục lăn về phía trước.
Nó giống hệt như bạn đẩy một quả bóng bowling. Lực đẩy từ phía sau và ở trên tâm sẽ làm nó lao thẳng. Trong bida, cú cule giúp bi chủ “dẫn” theo bi mục tiêu, dùng để gom bi hoặc đưa bi chủ đến một vị trí thuận lợi cho cú đánh tiếp theo. Đây là kỹ thuật cơ bản nhất.
Retro (Kéo): Cú đánh “ảo thuật” đưa bi về
Ngược lại với cule, Retro (hay kéo) là cú đánh vào phần dưới của tâm bi chủ. Cú đánh này tạo ra một độ xoáy ngược. Khi bi chủ chạm vào bi mục tiêu, nó sẽ mất hết quán tính tiến tới và bắt đầu giật ngược lại về phía người đánh.
Cứ tưởng tượng bạn ném một quả yo-yo vậy. Cú retro đẳng cấp có thể “hút” bi chủ về vài mét, tạo ra những pha xử lý không tưởng để né bi và mở ra thế bi mới hoàn toàn. Đây là kỹ thuật thể hiện trình độ của một cơ thủ.
Ép phê (Masse): “Bẻ cua” gắt như dân tổ
Ép phê là kỹ thuật đánh lệch sang trái hoặc phải của tâm bi chủ, tạo ra độ xoáy ngang. Cú đánh này khiến bi chủ sau khi chạm băng hoặc chạm bi mục tiêu sẽ thay đổi quỹ đạo một cách đột ngột, không còn đi theo đường thẳng vật lý thông thường nữa.
Ép phê có thể dùng để “bẻ lái” bi chủ né chướng ngại vật, hoặc điều chỉnh góc ra của bi sau khi chạm băng. Một cú ép phê tốt có thể khiến bi chủ đi một đường cong cực kỳ khó chịu cho đối thủ.
Phân tích kỹ thuật sâu: Đặt tâm bi ở đâu mới chuẩn?
Nói thì dễ nhưng để thực hiện chính xác, việc đặt đầu cơ vào đâu trên mặt bi chủ là cả một nghệ thuật. Sai một ly là đi một sải, bi không chạy như ý muốn mà còn có thể “tẹt cơ” rất mất mặt.
Điểm chạm cho cú Cule hoàn hảo
Để thực hiện cú cule, bạn cần đặt đầu cơ cao hơn tâm bi chủ khoảng 1-2 đầu cơ. Càng đặt cao, bi chủ càng có xu hướng lao về phía trước mạnh hơn sau va chạm.
- Lực đánh: Trung bình đến mạnh.
- Thế tay: Cầm cơ chắc chắn, ra ngọn dứt khoát và xuyên qua tâm bi.
- Lưu ý: Đừng đánh quá cao sẽ dễ gây ra lỗi nhảy bi.
Bí quyết cú Retro “hút” bi như nam châm
Cú retro đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối. Đặt đầu cơ thấp hơn tâm bi chủ khoảng 1-2 đầu cơ. Điểm chạm càng thấp, độ xoáy ngược càng lớn và bi sẽ giật về càng mạnh.
- Lực đánh: Mạnh và dứt khoát.
- Thế tay: Tay cầu (bridge) phải cực kỳ vững, gần bi chủ hơn bình thường để tối đa hóa việc truyền lực và độ xoáy.
- Kinh nghiệm cá nhân tôi: Nhiều người mới tập hay sợ, ra ngọn không đủ dài và nhanh. Bạn phải chấp nhận rằng phải đánh xuyên qua bi, cảm giác như muốn “đào” cái nỉ bàn lên vậy thì cú kéo mới đủ lực.
Ép phê ngang và ép phê dọc: Sự khác biệt
Nhiều người hay gộp chung, nhưng cần phân biệt rõ:
- Ép phê ngang (Side-spin): Đánh lệch trái/phải tâm bi. Dùng để điều chỉnh góc bi sau khi chạm băng. Ép phê phải sẽ làm góc ra của bi chủ rộng hơn, ép phê trái sẽ làm góc hẹp lại (áp dụng cho cú đánh vào băng gần).
- Ép phê dọc (Top/Bottom-spin): Chính là Cule và Retro.
Sai lầm chết người khi mới tập
- Lơ không đủ: Lơ là “linh hồn” của các cú đánh kỹ thuật. Không có lơ, đầu cơ sẽ trượt trên mặt bi và gây ra lỗi “tẹt cơ”.
- Tay cầu lỏng lẻo: Tay cầu không vững làm đầu cơ bị lệch khi ra ngọn, lực và độ xoáy không được truyền trọn vẹn.
- Ra ngọn không dứt khoát: Ngập ngừng, sợ hãi khi ra cơ sẽ làm lực đánh yếu đi, bi không chạy như ý muốn. Cứ mạnh dạn lên!
Kinh nghiệm thực chiến: Khi nào nên và không nên xài?
Biết kỹ thuật là một chuyện, áp dụng đúng lúc đúng chỗ mới là cơ thủ giỏi. Không phải lúc nào cũng lôi retro hay ép phê ra “múa” là hay.
Cule: “Bài toán” cơ bản trong mọi thế bi
Cule là kỹ thuật an toàn và được sử dụng nhiều nhất. Khi bạn cần đưa bi chủ đi một đoạn ngắn về phía trước để có thế bi tiếp theo, hãy dùng cule. Nó dễ kiểm soát và tỷ lệ thành công cao hơn hẳn retro.
Retro: “Vũ khí” lật kèo nhưng cũng là con dao hai lưỡi
Retro nên được dùng khi:
- Bi chủ và bi mục tiêu ở gần nhau và bạn cần kéo bi chủ về để đánh một bi khác ở phía sau.
- Cần dùng bi chủ để “phá” một cụm bi sau khi ăn bi mục tiêu.
- Bi chủ có nguy cơ rơi vào lỗ sau khi va chạm.
Cá nhân tôi thấy rất nhiều anh em lạm dụng retro trong những tình huống không cần thiết. Một cú cule nhẹ nhàng có thể giải quyết vấn đề thì lại cố gắng “kéo” một cú thật mạnh, kết quả là bi chủ chạy mất kiểm soát, tự đưa mình vào thế khó.
Ép phê: Chỉ dành cho “dân chơi” hay ai cũng cần biết?
Những cú masse cong tít mù thì đúng là chỉ dành cho dân chuyên nghiệp. Nhưng ép phê ngang ở mức độ cơ bản thì ai cũng phải biết. Nó cực kỳ hữu dụng để điều bi chủ sau khi chạm băng, giúp bạn có vị trí đẹp cho lượt cơ sau thay vì để bi chạy tự do.
Luyện tập thế nào cho hiệu quả?
Đừng cố tập những thế bi quá phức tạp ngay từ đầu. Hãy bắt đầu với những bài tập cơ bản để cảm nhận bi.
Bài tập cho Cule và Retro
- Đặt bi chủ và bi mục tiêu thẳng hàng, cách nhau khoảng 1 gang tay.
- Tập đánh cule để bi chủ đi theo bi mục tiêu vào cùng một lỗ.
- Tập đánh retro để bi chủ giật ngược về vị trí ban đầu.
- Lặp đi lặp lại cho đến khi cảm nhận được lực và điểm chạm cần thiết.
Bài tập cho Ép phê
- Chỉ đặt bi chủ trên bàn.
- Tập đánh bi chủ vào băng dài, sử dụng ép phê trái và phải.
- Quan sát sự thay đổi quỹ đạo của bi chủ. Hãy nhớ điểm bạn ngắm và điểm bi chạm băng để rút kinh nghiệm cho những lần sau.
Ảnh hưởng của thiết bị: Cơ, lơ và mặt bàn
Chất lượng thiết bị ảnh hưởng rất nhiều đến việc thực hiện các kỹ thuật này.
Tầm quan trọng của đầu cơ
Một đầu cơ tốt, được bo tròn đúng cách và có độ bám lơ cao sẽ giúp bạn thực hiện các cú đánh xoáy dễ dàng hơn rất nhiều. Đầu cơ quá cứng hoặc quá chai sẽ rất dễ “tẹt cơ”.
Lơ “xịn” có khác biệt không?
Chắc chắn là có. Các loại lơ cao cấp như Master hay Blue Diamond cho độ bám tốt hơn, giúp bạn tự tin hơn khi thực hiện những cú đánh vào rìa bi.
Mặt bàn và chất lượng nỉ
Một mặt bàn phẳng và lớp nỉ (vải) chất lượng cao, chạy mượt sẽ giúp bi đi đúng theo ý đồ của bạn. Bàn bị dơ hay nỉ quá cũ sẽ làm bi chạy chậm và quỹ đạo xoáy không còn chính xác.
Kết luận
Nắm vững kỹ thuật cule, retro, ép phê trong bida không phải là chuyện ngày một ngày hai, nó đòi hỏi sự kiên trì luyện tập và cảm nhận bi tinh tế. Đây là bộ ba công cụ nền tảng giúp bạn từ một người chơi bình thường trở thành một cơ thủ có khả năng kiểm soát bàn đấu, tạo ra những đường bi đẹp mắt và hiệu quả. Hãy bắt đầu từ những cú đánh cơ bản, hiểu rõ khi nào nên dùng kỹ thuật nào, và đừng ngại thử nghiệm. Chúc các bạn sớm làm chủ được bi chủ và chinh phục mọi thế bi khó.